Voornaamswijziging
De wet vraagt een voldoende zwaarwichtig belang. Dat wordt ruim uitgelegd: een naam die als belachelijk of ongepast wordt ervaren, een naam die in de omgeving nooit is gebruikt, een religieuze reden, een naam die niet past bij de genderidentiteit, of een naam die verbonden is met een belastende geschiedenis.
De rechtbank toetst daarnaast of de gevraagde naam toelaatbaar is: geen bestaande geslachtsnaam tenzij die ook als voornaam gangbaar is, en geen ongepaste naam. Na toewijzing volgt aantekening bij de burgerlijke stand van de geboorteplaats, waarna nieuwe documenten kunnen worden aangevraagd.
Adoptie
Bij partneradoptie adopteert de partner van de ouder het kind. Voorwaarde is onder meer dat het kind niets meer van de andere ouder te verwachten heeft en dat de verzorging een bepaalde periode heeft geduurd. Volwassenenadoptie wordt in bijzondere gevallen toegewezen wanneer er een langdurige feitelijke gezinsband bestaat en adoptie tijdens de minderjarigheid niet mogelijk was.
Interlandelijke adoptie kent een eigen regime met beginseltoestemming en het Haags Adoptieverdrag. Herroeping van een adoptie kan alleen op verzoek van de geadopteerde en binnen een wettelijk afgebakende periode.
Erkenning en vaderschap
Weigert de moeder toestemming voor erkenning, dan kan vervangende toestemming aan de rechtbank worden gevraagd. Is er geen erkenning geweest, dan kan het vaderschap gerechtelijk worden vastgesteld. Voor ontkenning van het door huwelijk ontstane vaderschap gelden korte termijnen.
In deze zaken benoemt de rechtbank vaak een bijzondere curator die het belang van het kind vertegenwoordigt. Een DNA-onderzoek kan worden gelast; weigering daaraan mee te werken kan in het nadeel van de weigerende partij worden uitgelegd.
Veelgestelde vragen
Is er een zitting bij voornaamswijziging?
Vaak niet. De rechtbank beslist in veel gevallen op de stukken. Bij twijfel of bij bezwaar van een belanghebbende volgt alsnog een mondelinge behandeling.
Hoe wordt een geslachtsnaam gewijzigd?
Via een verzoek aan de Koning, in behandeling bij Justis. Dat is een bestuurlijke procedure met eigen gronden, bijvoorbeeld na een scheiding wanneer het kind door één ouder wordt verzorgd. Een advocaat is daarvoor niet verplicht.
Kan een kind zelf een verzoek doen?
Voor een minderjarige dienen de gezaghebbende ouders het verzoek in. Vanaf twaalf jaar wordt het kind in de gelegenheid gesteld zijn mening te geven. Vanaf achttien jaar dient de betrokkene zelf in.