De volgorde van de stappen
De procedure begint met een dagvaarding waarin de eis staat, de gronden daarvoor, en ook het verweer dat de wederpartij naar verwachting zal voeren. Dat laatste is een wettelijke eis: wie bekende weren verzwijgt, riskeert dat de rechter daaraan gevolgen verbindt.
Daarna volgt de conclusie van antwoord, waarin de gedaagde verweer voert en eventueel een tegenvordering instelt. Vervolgens bepaalt de rechtbank vrijwel altijd een mondelinge behandeling. Alleen als die geen uitkomst biedt, volgt nog een schriftelijke ronde.
De mondelinge behandeling
De mondelinge behandeling is het zwaartepunt. De rechter heeft het dossier gelezen, stelt gerichte vragen en toetst de zwakke plekken in beide standpunten. Partijen zijn in beginsel zelf aanwezig, niet alleen hun advocaat.
In vrijwel elke zaak onderzoekt de rechter of een regeling mogelijk is. Een aanzienlijk deel van de zaken eindigt daar. Komt het niet tot een regeling, dan volgt vonnis, meestal binnen zes weken, of een tussenvonnis met een bewijsopdracht.
Bewijs en getuigen
Wie zich op een rechtsgevolg beroept, draagt de bewijslast van de feiten daarvan. Krijgt een partij een bewijsopdracht, dan kan zij getuigen laten horen bij de rechter-commissaris. De wederpartij mag daarna tegengetuigen laten horen.
Getuigenverhoren kosten maanden en zijn kostbaar. Daarom loont het om vóór de procedure te beoordelen of het bewijs er is: een sterk verhaal zonder stukken is procedureel een zwakke zaak.
Veelgestelde vragen
Wat gebeurt er als de gedaagde niet reageert?
Dan verleent de rechtbank verstek en wordt de vordering in beginsel toegewezen, tenzij die onrechtmatig of ongegrond voorkomt. Tegen een verstekvonnis staat verzet open binnen vier weken na de eerste daad van bekendheid, zoals betekening of beslaglegging.
Kan een vonnis direct worden uitgevoerd?
Alleen als het uitvoerbaar bij voorraad is verklaard, wat meestal wordt gevorderd en toegewezen. Zonder die verklaring schorst hoger beroep de tenuitvoerlegging. Is het vonnis wel uitvoerbaar bij voorraad, dan kan in een executiegeschil worden gevraagd de uitvoering te schorsen.
Wat kost verliezen?
De verliezende partij wordt veroordeeld in de proceskosten: griffierecht, deurwaarderskosten en een forfaitair bedrag voor het salaris van de advocaat volgens het liquidatietarief. Dat forfaitaire bedrag dekt de werkelijke kosten van rechtsbijstand doorgaans niet.