Begrippen

Begrippenlijst

Termen die terugkomen in stukken van de rechtbank en van een advocaat, kort uitgelegd.

Akte: Een ondertekend stuk dat is bestemd om als bewijs te dienen. Een onderhandse akte heeft tussen partijen dwingende bewijskracht; tegenbewijs blijft toegestaan.
Appelgrens: De ondergrens waaronder geen hoger beroep openstaat. Bij vorderingen tot 1.750 euro is de uitspraak in beginsel definitief.
Bestuurlijke lus: De mogelijkheid voor de bestuursrechter om het bestuursorgaan tijdens de procedure een gebrek te laten herstellen, zodat de zaak niet opnieuw de hele route hoeft te doorlopen.
Betekenen: Het officieel uitreiken van een stuk door een deurwaarder. Dagvaardingen en vonnissen worden betekend; verzoekschriften worden ingediend.
Bewijslast: De verplichting om de feiten te bewijzen waarop een beroep wordt gedaan. Wie zich op een rechtsgevolg beroept, draagt in beginsel de bewijslast.
Bijzondere curator: Een door de rechter benoemde vertegenwoordiger van het belang van een kind, in zaken over afstamming, gezag of een conflict met de ouders.
Conservatoir beslag: Beslag vooraf, met verlof van de voorzieningenrechter, om te voorkomen dat verhaal onmogelijk wordt voordat de zaak is beslist.
Dwangsom: Een geldbedrag dat verschuldigd wordt bij het niet nakomen van een veroordeling. In het bestuursrecht ook: de sanctie op te laat beslissen, en de last onder dwangsom bij handhaving.
Exequatur: Het verlof van de rechter dat nodig is om een arbitraal vonnis of een buitenlandse uitspraak te kunnen uitvoeren.
Grief: Een concreet bezwaar tegen een vonnis in hoger beroep. Wat niet met een grief wordt aangevallen, staat tussen partijen vast.
Griffierecht: De vergoeding die aan de rechtbank wordt betaald voor de behandeling van een zaak. De hoogte hangt af van het belang en van de hoedanigheid van de indiener.
Ingebrekestelling: Een schriftelijke aanmaning met een redelijke termijn om alsnog na te komen. Zonder ingebrekestelling ontstaat meestal geen verzuim en dus geen recht op rente of schadevergoeding.
Liquidatietarief: Het forfaitaire puntenstelsel waarmee de proceskostenveroordeling voor advocaatkosten wordt berekend. Het dekt de werkelijke kosten doorgaans niet.
Niet-ontvankelijk: Het oordeel dat een zaak niet inhoudelijk wordt behandeld, bijvoorbeeld wegens een termijnoverschrijding of het ontbreken van belang.
Ontbinding: Het beëindigen van een overeenkomst wegens een tekortkoming. In het arbeidsrecht: de beëindiging van de arbeidsovereenkomst door de kantonrechter.
Pro forma: Een bezwaar of verzoek dat binnen de termijn wordt ingediend zonder volledige gronden, met het verzoek om een termijn voor aanvulling.
Proces-verbaal: Het schriftelijke verslag van een zitting of van een handeling. Een proces-verbaal van een schikking heeft executoriale kracht.
Rechter-commissaris: In strafzaken de rechter die onderzoek stuurt en over voorlopige hechtenis beslist. In faillissementen de toezichthouder op de curator.
Rechtsmiddel: Het middel om een uitspraak aan te vechten: verzet, hoger beroep of cassatie, elk met een eigen termijn.
Requisitoir: Het betoog van de officier van justitie op de strafzitting, waarin de strafeis wordt geformuleerd.
Schorsende werking: Het gevolg dat een rechtsmiddel de uitvoering van een besluit of uitspraak tegenhoudt. In het bestuursrecht ontbreekt die werking meestal.
Toevoeging: Gesubsidieerde rechtsbijstand via de Raad voor Rechtsbijstand, met een eigen bijdrage die afhangt van inkomen en vermogen.
Uitvoerbaar bij voorraad: De verklaring dat een vonnis mag worden uitgevoerd ook als er hoger beroep loopt.
Verstek: De situatie waarin de gedaagde niet verschijnt. De vordering wordt dan in beginsel toegewezen; tegen een verstekvonnis staat verzet open.
Verval- en verjaringstermijn: Een vervaltermijn doet het recht zelf eindigen en kan niet worden gestuit. Een verjaringstermijn kan met een schriftelijke aanmaning worden gestuit.
Voorlopige voorziening: Een tijdelijke maatregel in afwachting van de einduitspraak. In het bestuursrecht gekoppeld aan een lopend bezwaar of beroep; in het civiele recht het kort geding.
Zelf in de zaak voorzien: De bevoegdheid van de bestuursrechter om na vernietiging van een besluit zelf de knoop door te hakken, in plaats van het bestuursorgaan opnieuw te laten beslissen.
Zienswijze: De reactie op een ontwerpbesluit in de uitgebreide voorbereidingsprocedure. Wie geen zienswijze indient, kan later in beroep in beginsel niet meer opkomen.